مقدمه

تغییر بی ­پایان بارزترین خصوصیت جوامع است و انسان ذاتاً تمایل دارد این تغییرات را در جهت مطلوب خود هدایت کند، به عبارت دیگر، مدیریت زاییده این دو مفهوم پویا و ناآرام است یعنی تغییر وضعیت بی­ پایان و تمایل انسان به وضعیت مطلوب. جوامع در طول زمان تغییر می­کنند و این حرکت، جایگاه آن­ها را در ابعاد اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و … از یکدیگر متمایز می­ سازد. این فرآیند مستمر تاریخ­ ساز، نه تنها در مقیاس کلان (حکومت­ ها) بلکه در مقیاس خرد (سازمان­ ها) نیز نشانه ­های بارزی از توانمندی­ ها، مهارت­ ها و شایستگی­ های مدیریتی را به همراه دارد. این حقیقت که “مدیران سرنوشت ­ساز محیط خود هستند” باعث شده که امروزه دستیابی به مدیران تحول­ آفرین، دغدغه تمام سیستم­ های پویا و خواهان پیشرفت به شمار بیاید. از این روست که محققین همواره تلاش دارند تا عوامل اثربخشی و موفقیت این مدیران را استخراج کرده و از آن­ها الگوگیری کنند. در این میان آنچه که از اهمیت وافری برخوردار است، شناخت معیارها و شاخص ­های موفقیت مدیران جوانی است که می­توانند سال­ها ضامن موفقیت و بقای سیستم و سازمان خود باشند.

جالب اسـت بدانیم که دیـن اسلام نیز هـم در عرصـه شناخت اصـول و مبانـی موفقیـت و تعـالی­ خواهی و هـم در عرصـه پرورش و ایجـاد صفت­ های شایسـته و قدردانی از آن­هـا تأکیـدات ویژه ­ای دارد. به عنـوان مثـال : درنهج ­البلاغه از ویژگی­هایی نظیر صداقت، علم و دانش، آینده­ نگری، امانت داری و خیرجویی به عنوان صفت­ های شایسته و لازم برای یک مدیر نامبرده شده است.

جامعه اسلامی ایران نیز با عنایت به آموزه­ های دینی و تعالی­خواهی، همواره و در تمام زمینه ­ها مشوق و انگیزاه دهنده این موضوع و بینش بوده است. نگاهی به تأکیدات و بیانات بنیان­گذار جمهوری اسلامی ایران و مقام معظم رهبری در این خصوص، موضوع را بیش از پیش تبیین می­کند:

  • امام خمینی (ره) به نسل جوان اعتماد داشت و در ابتدای پیروزی انقلاب بسیاری مسئولان رده اول کشور را از میان جوانان انتخاب کرده بود. جوانان در پیروزی انقلاب اسلامی و دوران دفاع مقدس نقش ویژه­ ای داشتند و همانطور که جوانان نسل ­های گذشته آثار جاودانی به یادگار گذاشتند.
  • جوان­های ما اثبات کردند که می­توانند خودشان عمل بکنند و شما مطمئن باشید که در درازمدت، شما همه کار می­توانید بکنید. همانطوری که با شجاعت، ابرقدرت­ ها را خارج کردید، با شجاعت در فرهنگ خودتان کار بکنید و در کارهای خودتان، خودتان عمل بکنید و اتکای خودتان را هر روز به خارج کم بکنید و یک وقتی برسد که هیچ اتکا به خارج، ما نداشته باشیم و همه چیز را خودمان تهیه کنیم. (امام خمینی (ره))
  • جوانان عزیز امانت بزرگ استقلال و آزادی که از دام دو قطب شرق و غرب با مجاهدت و فداکاری ملت عظیم­ الشأن ایران بدست آمده است، به شما عزیزان سپرده شده و مسئولیت بزرگی به عهده همه گذاشته است. همه ملت بخصوص دانشجویان مسلمان که رهبران آینده هستند، مسئول نگهبانی از این امانت بزرگ الهی می­باشند. (امام خمینی (ره))
  • طوری(عمل) کنید که این ذخیره­ ها (جوانان) برای مملکت­تان مفید واقع بشود. (امام خمینی (ره))
  • روح جوان، آن روح پر تپشی است که در سختی­ها، به­داد کشور و ملت رسید و آن­ها را نجات داد. (رهبر معظم انقلاب)
  • نسل جوان، گره­گشای دوره­های سخت و محنت­های بزرگ است و وقتی وارد میدان می­شود – که الحمدلله امروز هم در میدان است – گره ­های ریز و سخت گشوده خواهد شد. (رهبر معظم انقلاب)

در این طرح برآنیم تا با تدوین و ارائه چارچوبی علمی و کاربردی، نسبت به شناسایی مدیران موفق کشور و اهدای نشان برتر ملی به آن­ها اقدام نموده و گامی در جهت انگیزش بیشتر و بهتر این عزیزان و همچنین معرفی آن­ها به جامعه پویا و در حال پیشرفت خود برآریم. برای نیل به این منظور استفاده از یک مدل جامع که کارآیی و اثربخشی لازم را داشته باشد، همچنین استفاده از شاخص ­ها و معیارهای معتبر برای سنجش میزان موفقیت این مدیران از اصول پایه­ای و زیربنایی طرح به حساب می­ آید.

گستردگی مولفه­ های اثربخشی و موفقیت مدیران ، ما را با طیف وسیعی از این معیارها مواجه خـواهد سـاخت ولی آنچه حائز اهمیـت می­بـاشد اینسـت  که  این شاخص ­ها  باید به  گونـه ­ای انتخاب  شوند که  افزون    براندازه پذیر بودن، از قابلیت گردآوری اطلاعات برخوردار بوده و در سطحی وسیع مورد پذیرش جامعه مخاطب نیز باشد و از همه مهمتر، این معیارها باید قادر باشند به مثابه نماینده واقعی، فعالیت­های مدیریتی موفق و اثربخش عمل کنند. چنانکه با جمع ­بندی و تجزیه و تحلیل اطلاعاتی که برمبنای آن شاخص­ ها بدست می­ آید، بتوان درباره میزان موفقیت و اثربخشی مدیریت این مدیران قضاوت نمود.